Dariusz Czerniakowski

Fotografie i dokumenty ulotne z prywatnego archiwum Dariusza Czerniakowskiego

W 2025 roku Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu otrzymała w darze od Dariusza Czerniakowskiego fragment archiwum prywatnego dokumentującego protesty społeczności studenckiej UMK z 1981 roku. Darczyńca był wówczas studentem archeologii UMK, uczestnikiem tych wydarzeń oraz autorem fotografii wykonywanych w celach dokumentacyjnych. Przekazany zespół obejmuje około 700 negatywów fotograficznych oraz 66 dokumentów ulotnych.

Fotografie

Fotografie autorstwa Dariusza Czerniakowskiego dokumentują m.in.:

• strajk studencki z 17 lutego 1981 roku w budynku Instytutu Historii i Archiwistyki UMK, obecnie siedzibie Urzędu Marszałkowskiego;
• marsz NZS UMK upamiętniający protesty marcowe 1968 roku;
• afisze z hasłami  przygotowywane w czasie protestów, m.in. przez studentów Wydziału Sztuk Pięknych UMK;
• Mszę świętą na Rynku Staromiejskim w Toruniu z okazji 190 rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja w intencji polskich rolników,  Toruń, 3 maja 1981.

Szczególną wartość mają fotografie afiszy, ponieważ po zakończeniu protestów były one niszczone przez służby specjalne PRL i nie zachowały się w oryginale. Mimo presji ze strony aparatu bezpieczeństwa autor zdołał ocalić tę dokumentację, ukrywając ją najpierw w Toruniu, a następnie wywożąc do rodzinnego domu w Płońsku.

Dokumenty ulotne

Dokumenty ulotne obejmują: druki ulotne, wydawnictwa Niezależnego Zrzeszenia Studentów (NZS) oraz NSZZ „Solidarność”, w tym biuletyny i informatory studenckie, komunikaty, wnioski z zebrań, listy otwarte, stanowiska i uchwały. W skład zespołu wchodzi także przypinki NSZZ „Solidarność”. Dokumenty ulotne pochodzą z prywatnych zbiorów Dariusza Czerniakowskiego, Marka Kołyszko, Leszka Kucharskiego i Andrzeja Bokińca.

Znaczenie daru

Dokumenty przekazane przez Dariusza Czerniakowskiego stanowią cenne źródło do badań nad historią UMK oraz życiem społecznym i politycznym początku lat osiemdziesiątych. Na szczególną uwagę zasługuje komplementarność tego zespołu: negatywy dokumentują wydarzenia oraz ich wymiar wizualny, natomiast dokumenty ulotne odsłaniają zaplecze organizacyjne i język ówczesnych inicjatyw. 

Ich pozyskanie do zbiorów instytucjonalnych umożliwia zabezpieczenie, opracowanie i udostępnienie badaczom ważnych świadectw epoki. Dar jest również efektem wieloletniej współpracy Gabinetu Dokumentów Życia Społecznego z Wydziałem Historycznym UMK.